Uitblinkers in de Nederlandse pensioenindustrie

In haar openingsspeech tijdens de uitreiking in De Koepelkerk te Amsterdam erkende npn hoofdredacteur Anke Claassen dat het niet eenvoudig is om drie grillige jaren op rij deze keuze te moeten uitleggen, maar ze herinnerde aan de doelstelling van de vakprijzen: júist in een downturn verdienen degenen die zich extra inspannen voor de pensioendeelnemers een blijk van erkenning. De npn prijzen zijn er om de mensen achter de schermen van het fonds te inspireren en om sectorgenoten aan te moedigen eenzelfde inzet te tonen. Waarbij, wellicht indruisend tegen de geëigende manier om pensioenfondsen vandaag de dag te beoordelen, de meest recente dekkingsgraad niet per definitie leidend is. De vakjury keek naar kwalificaties die de paniek van de dagkoersen overstijgen: good governance, innovatie, transparantie, het durven aangaan van de dialoog met kritische deelnemers. In twee categorieën kende ze geen prijzen toe, een beslissing die npn respecteert vanwege de onafhankelijkheid van het juryberaad.

Op de avond van de uitreiking, die wederom werd gepresenteerd door tv-persoonlijkheid Inge Diepman, ging het warmste applaus naar de winnaar in de categorie Uitzonderlijke Bijdrage aan de Pensioenfondssector, die op het punt stond grootvader te worden en daarmee twee mooie momenten in één avond kon vangen: Peter Borgdorff. ‘Volksfilosoof’ Bas Haring gaf de keynote. Hij sprak over de irrationaliteit van mensen, in het bijzonder als het om de toekomst gaat. Pensioen is een soort van verzekering tegen de ongewisheid van de toekomst, oreerde hij, en de mensheid gaat daar tamelijk onverstandig mee om. Het onderstreept eens temeer de nobele taak die pensioenfondsbestuurders is toebedeeld.

Uitzonderlijke bijdrage aan de pensioenfondssector

Er zijn tal van partijen die een bijdrage leveren aan de pensioenfondssector, denk aan bestuursleden, politici, de media, de vakbeweging, academici en beleggings-experts. Welk persoon of welke organisatie heeft zich het afgelopen jaar het meest verdienstelijk gemaakt voor de pensioenbranche?

WINNAAR: Peter Borgdorff

De pensioensector staat de laatste tijd zeer in de belangstelling. Dat heeft zijn weerslag in de media. Je kunt geen week de krant openslaan of er wordt wel over
pensioenen geschreven.

Het aantal pensioenprofessionals dat in staat blijkt om op begrijpelijke en toegankelijke wijze uitleg te geven over pensioen is op één hand te tellen, schreef de inzender van de winnende nominatie: ‘En in dat selecte gezelschap neemt Peter Borgdorff een centrale positie in’. De jury stemde daar van harte mee in. Peter Borgdorff wordt beschouwd als een ambassadeur van de pensioensector. Je ziet hem op congressen, op tv en zelfs via social media, namelijk Twitter en zijn eigen ‘Borgblog’. Hij is energiek, bevlogen en out of the box maar heeft tevens een heel stabiliserend en rustgevend effect. De juryleden van de npn prijzen 2011 drukten zich uit in superlatieven om Borgdorffs kwaliteiten te onderstrepen. De directeur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn is erin geslaagd een goed team om zich heen te verzamelen waardoor hij inhoudelijk heel goed bij blijft. ‘Die man, die tovert met zijn tijd’, aldus een jurylid.

Peter Borgdorff is integer en afgewogen. Hij durft verantwoording af te leggen aan pensioendeelnemend Nederland. Waar velen in de sector graag zichzelf of het eigen fonds willen tonen of verdedigen, blijkt Borgdorff niet alleen namens Pensioenfonds Zorg en Welzijn maar breed voor de sector te praten. En dan ook nog eens in begrijpelijke taal. Borgdorff draait al behoorlijk lang mee maar toont zich nooit te beroerd om voor het voetlicht te treden. Hij is met recht een boegbeeld voor de hele sector.

“Het is een eer te weten dat een respectabele jury mij heeft gekozen vanwege een uitzonderlijke bijdrage aan de sector”, reageerde de bekroonde pensioenfondsdirecteur. Hij noemt transparantie niet alleen een begrip maar een levenshouding. “Wij werken met het geld van de deelnemer. De deelnemer mag dus weten wat wij doen. “Daarom is de erkenning door middel van deze prijs extra bijzonder. De jury herkent en erkent dat onze aanpak van wezenlijk belang is voor de deelnemers en daarom als voorbeeld door de sector kan dienen.”

Pensioenfonds van het jaar

Sinds de crisis moeten pensioenfondsen flink de bakens verzetten. Politiek, toezichthouders, afnemers, alle vragen het uiterste van de pensioenwereld. Dit dwingt besturen tot een optima forma optreden. In deze categorie evalueert de jury tot welke bijzondere handelingen pensioenfondsen worden gedwongen om de marktomstandigheden de baas te kunnen.

WINNAAR: PNO Media

De jury heeft respect voor de manier waarop PNO Media de mening van haar achterban glashelder laat doorklinken in haar beleid. De commissie-Frijns publiceerde vorig jaar het rapport ‘Onzekere Zekerheid’ waarin pensioenfondsen werd geadviseerd het beleggingsbeleid duidelijker te enten op de risicobereidheid en het risicodraagvlak van deelnemers. PNO Media heeft dat met beide handen aangegrepen en serieus werk gemaakt van deze oproep de achterban centraal te stellen.

De jury prijst de proactieve aanpak van het fonds om een beter inzicht te krijgen in de manier waarop de achterban ‘zekerheid’ en ‘pensioen’ beleeft. Ook vindt ze het bemoedigend dat deze feedback de input zal vormen voor de invulling die het mediafonds straks geeft aan het nieuwe pensioencontract.

PNO media stelt de deelnemers maar ook de gepensioneerden en aangesloten werkgevers centraal in de beslissingen die ze neemt. Weten wat je achterban wil en daarnaar handelen, getuigt van goede communicatie en good governance, en de jury zet PNO Media dan ook graag in het zonnetje als npn prijswinnaar in de categorie Pensioenfonds van het jaar.

EERVOLLE VERMELDING: Pensioenfonds Caribisch Nederland (PCN)

Het nieuwe Pensioenfonds Caribisch Nederland is een uniek en innovatief pensioenfonds voor de zogeheten BES-eilanden die sinds oktober vorig jaar de nieuwe ‘bijzondere gemeenten’ van Nederland vormen. Het fonds vertegenwoordigt 2200 overheidsmedewerkers op drie Caribische eilanden met een onderlinge afstand van 800 kilometer. PCN wordt geleid door vier bestuurders uit vier verschillende geografische locaties: Bonaire, Curaçao, Saba, en Nederland. Zij overleggen via videoconferencing. Om de deskundigheid te bevorderen komen ze twee keer per jaar bijeen voor vergadering en opleiding.

Er is hard gewerkt aan de totstandkoming van dit fonds. De governance, pensioen-regeling en uitvoering voldoen aan alle toezichtseisen. De juryleden prijzen de slimme inrichting van het fonds, waarbij de onafhankelijke secretaris de werkgevers op de eilanden bezoekt, spreekuren voor gepensioneerden organiseert en voorlichtingssessies voor alle stakeholders houdt. De jury wil PCN met deze eervolle vermelding aanmoedigen om op deze weg door te gaan.

Meest effectieve communicatiestrategie (>50.000 euro)

De behoefte aan goede voorlichting groeit evenredig aan de impact van de kredietcrisis en de rapporten Frijns en Goudswaard. Pensioendeelnemers lijken nerveuzer en daarmee kritischer geworden. Goede communicatie is daarom een must.

WINNAAR: Stichting Pensioenregister

Stichting Pensioenregister is erin geslaagd om in een kort tijdsbestek maximale bekendheid te genereren. Vanaf de eerste dag dat mijnpensioenoverzicht.nl live ging, werd het massaal door deelnemers bezocht. Het resultaat: binnen drie weken 1 miljoen bezoekers, zoveel traffic is nog nooit gegenereerd in de Nederlandse pensioenwereld. De jury vindt het knap dat de stichting erin slaagt om alle doelgroepen te bereiken. Het faciliteert transparantie in opgebouwde pensioenaanspraken, wat de individuele consument een houvast geeft als pensioenonderwerpen in de actualiteit worden besproken. Er gaat een corrigerende kracht uit van het platform, omdat partijen die zich niet tijdig aansloten hier op werden aangesproken. De sector dwingt zichzelf als het ware tot volledige openheid. De jury keek naar impact – en dat heeft Stichting Pensioenregister. Het leeft, het is objectief meetbaar en het neemt het mistige van pensioenen weg.

Eervolle Vermelding: PNO Media

PNO Media deed onderzoek naar de risicobereidheid van deelnemers, pensioengerechtigden en aangesloten werkgevers. Het fonds hield groepsdiscussies met deze stakeholders en maakte er een filmcompilatie van. Ook werd de effectiviteit van de communicatie gemeten door de ene helft van een onderzoeksgroep een voorlichtingsfilmpje te tonen en de andere helft niet. De resultaten worden gebruikt voor een aangepast communicatiebeleid. PNO Media heeft duidelijk de doelgroep gepolst en daarmee een brug geslagen naar het bestuur. Ook heeft het in bestaande expertise getapt, door de samenwerking aan te gaan met PGGM en de onderzoeksresultaten uit te wisselen. Dat is de toekomst van pensioencommunicatie, aldus de jury.

Meest effectieve communicatiestrategie (<50.000 euro)

WINNAAR: BPF voor het Kappersbedrijf

Het kappersfonds heeft gewerkt met een heldere doelstelling, door te werken met vragen als: Wat is de informatiebehoefte van de werkgever? En wat is het effect van de communicatie die uiteindelijk wordt gekozen? In aansluiting op de lovende woorden voor PNO Media, ziet de jury dat ook dit bedrijfstakfonds actief de dialoog met zijn achterban aangaat, en die ook centraal durft te stellen.

De gekozen communicatie volgde na feedback van de stakeholders, na een onderzoek en nadat het fonds bij zijn eigen helpdesk had geïnventariseerd wat de meest gestelde vragen zijn. Geheel volgens wens van de werkgevers – die aangaven behoefte te hebben aan beknopte pensioeninformatie en effectieve
middelen om hun medewerkers goed bij te praten – reageerde BPF Kappers met laagdrempelige informatie in een gestylde, glossy verpakking die past bij de bedrijfstak.

EERVOLLE VERMELDING: Verbond Sectorwerkgevers Overheid (VSO)

Een werkgeversvereniging met weinig geld die op eigen initiatief de context van het pensioenakkoord aan zijn achterban uitlegt – daar neemt de jury zijn pet voor af. VSO heeft aangetoond een ingewikkeld vraagstuk op te knippen in duidelijke elementen, en die in een zogeheten online Prézi-presentatie te gieten; dit is een niet-lineaire manier van presenteren waarbij letterlijk op informatie kan worden in- en uitgezoomd.

VSO is hier een vreemde eend. Ze is geen pensioenorganisatie, daar is de jury zich van bewust. Ze heeft nauwe betrokkenheid bij pensioenfonds ABP maar koos er toch voor zich afzonderlijk in te spannen. En dat verdient volgens de juryleden een eigen communicatieprijs.

De pensioenwereld is zo aan het veranderen dat het een gemeenschappelijke maatschappelijke kwestie wordt. Op ketenniveau ontstaan initiatieven die de totale sector helpen verbeteren. VSO begrijpt die noodzaak en heeft dat succesvol opgepakt.

Best practice beleggingsbeleid

Aangekomen bij het moment waarop de beleggingsprijzen zouden worden uitgereikt, verzocht de vakjury om even stil te staan bij de huidige economische ontwikkelingen. ‘Feit is dat de situatie in zowel de eurozone als de rest van de wereld weinig reden geeft tot een feestje. Bij de juryleden ontstond na het lezen van de ingezonden nominaties al pratende een rem op de wens om in deze categorie schouderklopjes uit te delen. Los van de pijnpunten in de globale financiële sector, werden pensioenfondsen in Nederland dit jaar in een spagaat gebracht door moeizame onderhandelingen over het pensioenakkoord. Niet wetende wat de toekomst brengt, maakte het gros een pas op de plaats. Het gevolg is dat de jury tussen de ingestuurde beleggingsstrategieën niet de sterke verfrissing en stevige vernieuwing kon vinden waarmee ze een pensioenfonds met de beleggingsprijs voor het jaar 2011 wil belonen.'

Het neemt niet weg dat fondsen die in deze klasse waren genomineerd, onder de taaie omstandigheden van het moment bovengemiddeld hebben gepresteerd. De jury wilde dan ook geen boeman spelen en boven de realiteit gaan staan. ‘In goed overleg is ervoor gekozen om in beide beleggingscategorieën wèl te kiezen voor een eervolle vermelding. Dit mag worden beschouwd als een hart onder de riem’, aldus het juryrapport. ‘Het is een aanmoediging voor fondsen die in barre tijden deugdelijk hebben gepresteerd omdat ze zich blijvend inspannen.’

EERVOLLE VERMELDING (> 3 miljard euro): Pensioenfonds Progress

Progress, het pensioenfonds van Unilever, heeft een goed geïntegreerd beleggings- en risicobeleid dat zich met name richt op de reële dekkingsgraad. De jury heeft groot respect voor die heldere filosofie, omdat de deelnemer het uitgangspunt vormt – een terugkerend thema in de beraadslaging van de npn prijzen dit jaar.

Progress is een voorbeeld omdat het zelf de regie voert over het vermogensbeheer en er jaar op jaar in slaagt een toeslagverlening uit te keren. Het kijkt in zijn premiebeleid, indexatiebeleid en beleggingsbeleid door een reële bril.

Niet iedereen gelooft dat we straks alleen maar met reële contracten zullen werken, weet de jury, desondanks wordt dit straks wel degelijk een essentieel onderdeel van de nieuwe wereld. Dan is het zeer bemoedigend dat een fonds dat altijd een degelijk beleggingsbeleid hanteert, daar nu al op inspeelt. Progress vervult daarmee een voorbeeldfunctie voor andere fondsen.

EERVOLLE VERMELDING (< 3 miljard euro): Pensioenfonds Staples

De jury beloonde Pensioenfonds Corporate Express, dat onlangs zijn naam veranderde in Pensioenfonds Staples, voor de manier waarop het zijn management heeft ingericht. Het betreft een klein fonds, bestemd voor de medewerkers van Staples in Nederland, met een vermogen van slechts 700 miljoen euro en iets meer dan tienduizend deelnemers. Het heeft besloten zijn mandaat te splitsen in een deel fiduciair en een deel monitoring. De jury heeft waardering voor deze invulling van countervailing power omdat ze weet dat Staples net als veel andere kleinere fondsen heeft nagedacht of het in de huidige vorm wel zelfstandig moest verder gaan. Dit pensioenfonds heeft gedemonstreerd zich staande te kunnen houden – en daarbij te voldoen aan de aanbeveling van DNB voor de inrichting van het fonds én aan de maatschappelijke behoefte aan transparantie. Corporate Express heeft grote stappen genomen, een dappere keuze gemaakt en zich daarmee volgens de jury tot voorbeeld gesteld voor fondsen van vergelijkbare omvang.

Juryleden 2011 

Kees

Goudswaard *

Hoogleraar,

Universiteit Leiden

Kees is hoogleraar toegepaste

economie en bijzonder

hoogleraar sociale zekerheid.

Hij was 14 jaar Kroonlid van de

SER.In 2009 leidde hij de Com-

missieToekomstbestendigheid

aanvullende pensioenen.

 

Bart

Oldenkamp

Directeur, Cardano

Bart Oldenkamp is sinds

2008 directeur van Cardano

Nederland. In zijn werk is hij

ook betrokken bij diverse

klantenprojecten en onderzoek.

Hiervoor vervulde Bart

verschillende posities bij

ABN Amro AM.

 

Frans

Prins *

Directeur,

Pensioenfederatie

Frans Prins is directeur bij

de Pensioenfederatie. Hij

stapte de federatie binnen

als directeur van pensioen-

koepel OPF, een positie die

hij vervulde sinds 2006.

Karin

Roeloffs

Principal consultant,

Mercer

Karin is verantwoordelijk voor

de marktontwikkeling van

Mercer op het gebied van

investment consulting aan

pensioen(fonds)organisaties.

Ze werkte 2,5 jaar lang bij APG

en 19 jaar bij ABN Amro.

 

Sandra

Smits

Eigenaar,

MensenKennis

Sandra startte in 2009 het

bureau MensenKennis, en

richt zich daarmee volledig

op de deskundigheids-

bevordering van besturen

in de pensioensector. Ze

is medeoprichter van VIIP.

 

Edward

Snieder

Partner, KPMG

Edward is sinds 2006 segment-

leider Pensioenen. Hij

is verantwoordelijk voor het

jaarlijkse KPMG-onderzoek

onder ondernemings-

pensioenfondsen en de 

jaarlijkse KPMG-publicatie

‘De Pensioenwereld’.